60  Nd
Neodymium 


Voorkomen
Wingebieden
Naam
Ontdekking
Bereiding vroeger
Bereiding nu
Toepassingen en toelichting
Verdere toepassingen

 

 

 

VOORKOMEN                      

0,00415 % van de aardkost (tot 16 km diepte) bestaat uit neodymium; het is het 27e ele­ment in rangorde van voorkomen. 

De belangrijkste mineralen, die kleine hoeveelheden van dit element bevatten, zijn: 

allaniet-(Ce) (Ce, Ca,Y)2(Al,Fe+2, Fe+3)3 (SiO4)3 OH 
allaniet-(Y) (Y,Ce,Ca)2(Al,Fe+3)3(SiO4)3 OH
bastnaesiet-(Ce) (Ce,La)CO3F
bastnaesiet-(Y) (Y,La)CO3F
fergusoniet-(Ce) (Ce,La,Nd)NbO4
fergusoniet-(Nd) (Nd,Ce)NbO4
gadoliniet-(Ce) (Ce,La,Nd,Y)2Fe+2Be2Si2O10
lanthaniet-(Ce) (Ce,La,Nd)2(CO3)3.8H2O
lanthaniet-(Nd) (Nd,La)2(CO3)3.8H2O
monaziet-(Ce) (Ce,La,Nd,Th)PO4  
monaziet-(La) (La,Ce,Nd)PO4
monaziet-(Nd)(Nd,La,Ce)PO4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

                                                                             

WINGEBIEDEN

De belangrijkste wingebieden liggen in Austra­liŽ, China, MongoliŽ, India, Brazi­liŽ, de Verenigde Staten van Amerika, Malei­siŽ, Rusland, Tanzania, Burundi, Zambia, Madagaskar, Noorwegen en Zweden. 

NAAM

De naam is afgeleid van de Griekse woorden neos en didymos, wat nieuwe en tweeling bete­kent. Zie ook 59 - Praseo­dymium.

ONTDEKKING

Neodymium werd in 1885, samen met praseodymi­um, door C. Auer von Welsbach ontdekt in samars­kiet (zie 59 - Praseodymium). Hij splitste het uit dit mineraal verkregen oxide, didymia, in twee oxiden door gefractioneerde herkristallisatie van de ammoniumnitraatverbindingen {(NH4)2Ln(NO3)6}.  

BEREIDING VROEGER

Zie 58 - Cerium. Het element werd (voor het eerst in 1925) bereid door reductie van NdF3 met calcium.

BEREIDING NU

Zie 58 – Cerium. Neodymium (ca. 99 % zuiver)  wordt verkregen door elektrolyse van een gesmol­ten neodymiumverbinding. Zeer zuiver neodymium wordt bereid door reductie van het chloride of fluoride met calcium.

TOEPASSINGEN EN TOELICHTING

Permanente magneet

Een groot aantal legeringen van zeldzame aarden met onder andere ijzer, kobalt, nikkel heeft sterke, schok­vrije permanent magneti­sche eigenschappen. Bij neo­dymium is dit Nd2Fe14B.

 

Brillenglaskleuring

Neodymiumverbindingen kleuren het glas van brillen of lenzen van violet tot wijnrood. Veelal wordt didy­mium, een mengsel van praseodymium- en neodymi­umoxide, gebruikt. Het licht dat door zulke glazen valt heeft zeer scherpe absorptiebanden. Het neemt zowel de infrarode als ultraviolette straling weg, waardoor de felle gele gloed van de vlam sterk verminderd wordt. Dit glas wordt toegepast in lenzen voor astronomische kijkers, in (zonne)brillen en in brillen voor lassers en glasblazers.

 

Condensator keramiek

In condensatoren, zowel met lage als met hoge capaciteit, wordt in bepaalde situaties gebruik gemaakt van een diŽ­lektrikum van porselein of keramiek. Veelal worden hiervoor de oxiden van lanthaan, neodymium of samarium gebruikt.

 

Glas: lens, laser 

Glas voor lenzen - gebruikt in de astronomie en in lasers - wordt gekleurd door het toevoegen van didymium, een mengsel van praseodymium- en neo­dy­mi­umoxide. De kleuring hangt af van de verhou­ding en van de hoeveelheid toegevoegde stof, en varieert van roze, violet tot wijnrood. Bij gebruik van dit glas verkrijgt men spectra met zeer scherpe banden. 

 

Neodymium lasers (of Nd-YAG-laser; YAG: Yttrium-Aluminium-Garnet)  bevatten Y3Al5O12-kristallen met 1 % neodymium op de plaats van yttrium en worden gebruikt voor het scheiden, lassen en graveren van metalen. 

Door zijn sterke penetratie is de neodymiumlaser de meest gebruikte in de geneeskunde. Hij wordt toegepast bij de foetale chirurgie – bijvoorbeeld om tweelingen te scheiden, waarbij een verbinding is ontstaan tussen de bloedvaten van de twee foetussen -, voor het verwijderen van poliepen op maag, darm of in de blaas en voor correcties van het hoornvlies.  

VERDERE TOEPASSINGEN

Toepassingen als niet-ontleedbare stof (element) of legering:

metallurgie: verbetering van eigenschappen van magnesiumlegeringen (bij toepassingen als metaal is  neodymium meestal ge­mengd met 15 - 25 % praseody­mium)

vuursteentje in aanstekers (mischmetaal)

 

Toepassingen als ontleedbare stof (verbinding):

kleuren van "stenen" voor sieraden (bv. loodglas met sporen Nd-verbindingen)

pigment voor glas('brandschilderen'), email en porse­lein (roze) Nd2O3
rood-fosforescerende stof in kleurentelevisietoestellen Nd2O3