70  Yb
Ytterbium 

 

Voorkomen
Naam
Wingebieden
Ontdekking
Bereiding vroeger
Bereiding nu
Toepassingen en toelichting
Verdere toepassingen

 
 

 

VOORKOMEN                

3,2.10-4 % van de aardkost (tot 16 km diepte) bestaat uit ytterbium; het is het 45e ele­ment in rangorde van voorkomen.

De belangrijkste mineralen, waarin kleine hoeveelheden van dit element voorkomen, zijn: 

gadoliniet-(Ce) (Ce,La,Nd,Y)2Fe+2Be2Si2O10 
gadoliniet-(Y)  Y,Fe+2Be2Si2O10 
monaziet-(Ce) (Ce,La,Nd,Th)PO4  (ca 0,03 % Yb)
monaziet-(La) (La,Ce,Nd)PO4  
monaziet-(Nd) (Nd,La,Ce)PO4

WINGEBIEDEN

De belangrijkste wingebieden liggen in Austra­liŽ, China, India, Brazi­liŽ, de Verenigde Staten van Amerika, Malei­siŽ, Rusland, Madagaskar, Noorwegen en Zweden. 

NAAM

De naam ytterbium is, evenals yttrium, erbium en terbium, afkomstig van de vindplaats van het mineraal waarin dit element voor het eerst werd aange­toond: Ytterby, bij Stockholm in Zweden. Het mineraal, dat aanvankelijk ytterbiet werd genoemd, werd later herdoopt tot gadoliniet.

ONTDEKKING

Ytterbium werd in 1878 door J.-C.-G. de Marignac ont­dekt in ytteraarde. Het werd als nieuw element erkend, maar bleek in 1907 toch uit twee elementen te bestaan. Het werd – onafhankelijk – eveneens door G. Urbain en C. Auer von Welsbach ontdekt. Urbain slaagde er als eerste in de oxiden van beide elementen vorm te scheiden. 

BEREIDING VROEGER

Zie 58 - Cerium. Ytterbium werd bereid door reductie van YbF3 of YbCl3 met kalium.

BEREIDING NU

Zie 58 - Cerium. Ytterbium wordt bereid door reductie van het oxide (­Yb2O3) met cerium of lanthaan.

TOEPASSINGEN

Toepassingen als niet-ontleedbare stof (element) of legering:

metallurgie: verbeteren van de verwerkingseigenschappen van roestvrij staal

 

Toepassingen als ontleedbare stof (verbinding):

activator van fosforescerende stoffen voor infrarood licht Yb2O3
geneeskunde: stralingsbron, o.a. voor draagbare rŲntgenapparatuur 169Yb-verbindin­gen
halfgeleider Yb-halogeniden
supergeleiding YbBa2Cu3O7